ತುಲುವೆರೆನ ಪೊಸ ವರ್ಸ ಬಿಸು ಪರ್ಬ: ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸೂರ್ಯ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುವೆರೆನ ಗುರುತು

1. ಪೀಠಿಕೆ: ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪೊಸ ವರ್ಸ (Introduction)

ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ದ (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡು) ಜನಕುಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಕೇವಲ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಆಚರಣೆ ಅತ್ತ್, ನಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಬಂಧನ್ ತೋಜಾವುನ ಪರ್ಬ.

ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ, ಪಂಡ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರುತ ದಿನ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪ ಅತ್ತಂಡ ೧೫) ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗ್ ಉಂದು "ಕಾರ್ಯಾರಂಭ"ದ ದಿನ, ಪಂಡ ಪೊಸ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪರೆ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಗುತ್ರುದ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಒಕ್ಕಲುದಕುಲೆನ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಬಂಧೊನು ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ದಿನಲಾ ಅಂದ್.

2. ಕಾಲಗಣನೆ: ತುಳು ಪಂಚಾಂಗ (The Tulu Calendar)

ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕೃಷಿಕ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ, ನಮ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗೊನು (Solar Calendar) ಅನುಸರಿಸುವ. ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು ೧೨ ತಿಂಗೊಲು ಉಂಡು. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲು ಮುಗಿದ್, ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುನ ದಿನನೇ ಬಿಸು ಪರ್ಬ.

ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು (The Twelve Months)

ತುಳು ತಿಂಗೊಲು	ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಿಂಗೊಲು	ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆ
ಪಗ್ಗು	ಏಪ್ರಿಲ್ – ಮೇ	ಬಿಸು ಪರ್ಬ (ಪೊಸ ವರ್ಸ). ಕೃಷಿದ ಸುರು.
ಬೇಸ	ಮೇ – ಜೂನ್	ಪತ್ತನಾಜೆ (ಜಾತ್ರೆ ಮುಗಿಯುಂಡು).
ಕಾರ್ತೆಲ್	ಜೂನ್ – ಜುಲೈ	ಮರಿಯಾಲ ಸುರು ಆಪುಂಡು.
ಆಟಿ	ಜುಲೈ – ಆಗಸ್ಟ್	ಮರಿಯಾಲದ ಜೋರು. ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ ಬರ್ಪೆರ್.
ಸೋಣ	ಆಗಸ್ಟ್ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್	ಬರ್ಸ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.
ನಿರ್ನಾಲ	ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ – ಅಕ್ಟೋಬರ್	ಬಾನ ಶುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.
ಬೊಂತೆಲ್	ಅಕ್ಟೋಬರ್ – ನವೆಂಬರ್	ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬ.
ಜಾರ್ದೆ	ನವೆಂಬರ್ – ಡಿಸೆಂಬರ್	ಮಂಜು ಬೂರುನ ಕಾಲ.
ಪೆರಾರ್ದೆ	ಡಿಸೆಂಬರ್ – ಜನವರಿ	ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪೊನ್ನಿ / ಪುಯಿಂತೆಲ್	ಜನವರಿ – ಫೆಬ್ರವರಿ	ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ.
ಮಾಯಿ	ಫೆಬ್ರವರಿ – ಮಾರ್ಚ್	ದೈವದ ಕೋಲ/ನೇಮದ ಕಾಲ.
ಸುಗ್ಗಿ	ಮಾರ್ಚ್ – ಏಪ್ರಿಲ್	ಸುಗ್ಗಿ ಬುಲೆ ಕೊಯ್ಯುವೆರ್.

3. ಆಚರಣೆ: ಬಿಸು ಕಣಿ / ಸುತ್ಯೆ ದೀಪಿನಿ

ಬಿಸು ಪರ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಚರಣೆ ಪಂಡ "ಬಿಸು ಕಣಿ" ಅತ್ತಂಡ "ಸುತ್ಯೆ ದೀಪಿನಿ". ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್‍ದ್ ಎಡ್ಡೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತೂಯೆರ್ಡ ವರ್ಸ ಪೂರ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮವು.

ತಯಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ದೀಪಿನ ವಸ್ತುಲು (Preparation)

ಬಿಸುತ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆ ದೇವರ ಕೋಣೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಚಾವಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆ ಅತ್ತಂಡ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಈ ತಿರ್ತ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಪೆರ್:

• ಅರಿ (Rice): ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಅರಿ (ಬಾರ್) ದೀಪೆರ್.
• ತಾರಾಯಿ (Coconut): ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಮುಗಂದದ ಒಟ್ಟುಗು ದೀಪೊಡು (ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಸಂಕೇತ).
• ತರಕಾರಿಲು (Vegetables): ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಿಲ್‍ಡ್ ಬುಲೆಯಿನ ಕುಂಬುಡ, ಸೌತೆ, ಪಡ್ದಲ, ಬೆಂಡೆ, ಬೊಕ್ಕ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಸಂಬರ್ ಸೌತೆ (Golden Cucumber) ಬೊಕ್ಕ ಮನೋಲಿ (Ivy Gourd).
• ಪರ್ಂದ್‍ಲು (Fruits): ಪೆಲಕಾಯಿ, ಕುಕ್ಕು, ಗೋಂಕು/ಬಿಜತ ಪರ್ಂದ್, ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್.
• ಪೂ (Flowers): ಕೆಪುಲ ಪೂ (Ixora) ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ಣಿಕಾರ ಪೂ (Golden Shower).
• ಬಂಗಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡಿ: ಸಂಪತ್ತುದ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಬಂಗಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕನ್ನಡಿನ್ ದೀಪೆರ್.

ಬಿಸುತಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಎಲ್ಯೆ ಲಕ್‍ದ್, ದೀಪದ ಬೊಲ್ಪುಡು ಈ ಕಣಿನ್ ತೂದು, ಹಿರಿಯೆರೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನುವೆರ್.

4. ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ: ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ

ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಕೃಷಿಕ್ ಬಾರೀ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ದಿನ. ಸುಗ್ಗಿ ಬುಲೆ ಕೊಯ್ದ್, ಏಣೆಲ್ (ಮುಂಗಾರು) ಬುಲೆಕ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಯ ಉಂದು.

ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ (Sowing Ritual)

ಈ ದಿನ ಕಂಡದ ಪುಣಿಟ್ಟ್ ಮಣ್ಣ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್, ಒಂತೆ ಬಿತ್ತ್ (ಬಾರ್) ಪಾಡ್‍ದ್, ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಸರೋಳಿದ ಇರೆ (Aporosa villosa leaves) ಮುಚ್ಚುವೆರ್. ಸರೋಳಿದ ಇರೆ ಬಿತ್ತ್‌ಗ್ ತಂಪು ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಬಿತ್ತ್ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ತೂವೊನುಂಡು. ಉಂದೆನ್ "ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ" ಪನ್ಪೆರ್.

5. ಬಿಸುತ ವನಸ್: ಮೂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಜಿಪು

ಬಿಸುತಾನಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪರ್ಬದ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸು ಪಂಡ ಮೂಡೆ (Moode).

ವಿಶೇಷ ಕಜಿಪುಲು:

• ಮೂಡೆ: ಮುಂಡೇವುದ ಇರೆನ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರೊಡು ಮುಡೆದ್, ಅಯಿತ ಉಲಾಯಿ ಅರಿದ ಬಂದ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬೈಪಾವೆರ್. ಉಂದು ಬಾರೀ ಪರಿಮಳದ ತೆನಸ್.
• ಬಿಜತ ಕಜಿಪು: ಪಜಿ ಬಿಜತ (Geru beeja) ಬೊಕ್ಕ ಪದೆಂಗಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಗಸಿ.
• ಮನೋಲಿ ಸುಕ್ಕ: ಮನೋಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಜತ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಸುಕ್ಕ.
• ಸಂಬರ್ ಸೌತೆ ಪುಳಿ ಕಜಿಪು: ಸಾಂಬಾರ್ ಸೌತೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಕೊದಿಲ್.
• ಪಾಯಸ: ಮದ್ಗನೆ (Chana dal) ಅತ್ತಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಾಯಸ.

6. ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಲು (Socio-Cultural Rites)

ಬಿಸುತ ಕೈನೀಟ್ (Kaineet

ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯಕುಲು ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್ ದುಡ್ಡು ಅತ್ತಂಡ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ "ಕೈನೀಟ್ಟಂ" ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಸಂಪತ್ತು ವೃದ್ಧಿ ಆವಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಆಶಯ.

ಕಾರ್ ಪತ್ತುನ (Karpattuna)

ಹಿರಿಯೆರೆನ ಕಾರ್ ಮುಟ್ಟ್‍ದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನುವೆರ್.

ಗಾದೆ

ಬಿಸುತ ಸಮಯಡು ಕೃಷಿಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಗಾದೆಲು ಉಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಾನಿ, ಬರ್ಸ ಪನಿ" (Sankranti is the master, Rain is the worker).

7. ಮುಕ್ತಾಯ (Conclusion)

ಬಿಸು ಪರ್ಬ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆದ ಒಂಜಿ ಸುಂದರ ರೂಪ. ಮೂಡೆದ ಪರಿಮಳ, ಕೆಪುಲ ಪೂತ ಪೊರ್ಲು, ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯೆರೆನ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಒಟ್ಟುಗು ಬರ್ಪಿನ ಈ ಪರ್ಬ, ತುಳುವೆರೆನ ಜೀವನೋತ್ಸಾಹದ ಸಂಕೇತ.

ಪದಕೋಶ (Glossary)

• ಬಿಸು ಪರ್ಬ: ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪೊಸ ವರ್ಸ (Solar New Year).
• ಪಗ್ಗು: ತುಳುತ ಒಂಜನೆ ತಿಂಗೊಲು (April-May).
• ಸುತ್ಯೆ / ಕಣಿ: ದೇವೆರೆನ ಎದುರು ದೀಪಿನ ಮಂಗಳಕರ ವಸ್ತುಲು.
• ಮೂಡೆ: ಮುಂಡೇವುದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಡುಬು.
• ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ: ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಸುರುತ ಬಿತ್ತ್ ಬಿತ್ತುನ ಕ್ರಮ.
• ಪೆಲಕಾಯಿ: Jackfruit.
• ಮನೋಲಿ: Ivy Gourd.
• ಸಂಬರ್ ಸೌತೆ: Golden Cucumber.
• ಕೆಪುಲ ಪೂ: Ixora Flower.