ತುಳುನಾಡ್: ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಜೀವನ

ತುಳುನಾಡ್: ಪನ್ಪಿನ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ

ತುಳುನಾಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕ್‌ದ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಯಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ 'ತುಳು' ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ ಕೇವಲ ಒಂಜಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಾಗೆ ಅತ್ತ್; ಅವು ಒಂಜಿ ಬದುಕುದ ರೀತಿ, ಒಂಜಿ ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಭಾವನೆ. "ತುಳು" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥನ್ ತೂಂಡ, ಕೆಲವೆರ್ ಉಂದು "ತೂಳು" ಪಂಡ ನೀರ್ದ ಜಾಗೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ನನ ಕೆಲವೆರ್ "ತುಲುವೆರ್" ಪಂಡ ಮೆದು ಸ್ವಭಾವದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

                    "ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ 'ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ತೂಂಡ, ಮುಲ್ಪದ ಜನಜೀವನ ಪರಶುರಾಮ ಅವತಾರಡ್ದ್ ಲಾ ಪಿರಾಕ್‍ದವು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು."
                

ಮುಲ್ಪದ ಮಣ್ಣ್, ಮುಲ್ಪದ ದೈವಲು, ಮುಲ್ಪದ ನಾಗಾರಾಧನೆ, ಕಂಬಳ, ಯಕ್ಷಗಾನ—ಈ ಮಾತಾ ವಿಷಯಲು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಹಿರಿಮೆನ್ ಜಗತ್ತ್‌ಗ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಈ ವರದಿಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮೂಲ, ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಕಟ್, ರಾಜವಂಶಲು, ಗಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ವಿಷಯಲೆನ್ ಕೂಡಾ ಆಳವಾದ್, ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪುವ.

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನಕುಲು ಪ್ರಕೃತಿನ್ ದೇವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುವೆರ್. ಮುಲ್ಪದ "ಭೂತಾರಾಧನೆ" (ದೈವಾರಾಧನೆ) ಬೊಕ್ಕ "ನಾಗಾರಾಧನೆ" ಈ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮೂಲ ಆಚರಣೆಲು. ತುಳುವೆರ್ನ ಬದುಕು ಕೃಷಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದುಂಡು. "ಬೆನ್ನಿ" (ಕೃಷಿ) ಮುಲ್ಪದ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ಅಂಚಾದ್, ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪಂಡ ತಪ್ಪಾವಂದ್. ಇತ್ತೆದ ಕಾಲಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಬೊಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಮಸ್ತ್ ದುಂಬು ಪೋದುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ತುಳುವೆರ್ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಮರತ್‍ಜೆರ್.

೨. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತಾರ ಬೊಕ್ಕ ಗಡಿಲು (Geography and Boundaries)

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗಡಿಲು ಇತಿಹಾಸದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲಘಟ್ಟಡ್ ಬದಲಾವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. "ತುಳುನಾಡ್" ಪನ್ಪಿನ ಭೂಭಾಗನ್ ಇತಿಹಾಸಡ್ "ಆಳ್ವಖೇಡ" (Alvakheda) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪೊಂದಿತ್ತೆರ್.

೨.೧ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಡಿಲು

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ಇತ್ತೆದ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಗೋಳ ತಜ್ಞೆ ಟಾಲೆಮಿ (Ptolemy) ಕ್ರಿ.ಶ. ೨ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಬರೆತಿನ ಪುಸ್ತಕಡ್ ಈ ಜಾಗೆನ್ "ಒಲೋಖೋಯಿರಾ" (Olokhoira) ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಾದೆರ್. ಉಂದು "ಆಳ್ವಖೇಡ"ದ ಅಪಭ್ರಂಶ ಆದುಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿನ ಶಾಸನಡ್ "ಸತಿಯಪುತ್ರ" ಪನ್ಪಿನ ರಾಜ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಮಸ್ತ್ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸತಿಯಪುತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪಂಡ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್.

ಸಂಘಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ (Sangam Literature) ಕಾಲಡ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೦೦ ಡ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೦೦), ತುಳುನಾಡ್ ತಮಿಳಗಂದ (ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳುನಾಡು) ೧೨ ಪ್ರದೇಶಲೆಡ್ ಒಂಜಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾಲಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗಡಿ ಉತ್ತರಡ್ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಗಂಗಾವಳಿ ಸುದೆಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣಡ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

೨.೨ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸುದೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಗಡಿ ನಿರ್ಧಾರ

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗಡಿನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಸುದೆಕುಲು ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುಣ.

ಉತ್ತರ ಗಡಿ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ "ಕಲ್ಯಾಣಪುರ ಸುದೆ" ಅತ್ತಂಡ "ಸುವರ್ಣ ಸುದೆ" (Swarna River) ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಉತ್ತರ ಗಡಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ, ಇತಿಹಾಸಡ್ ಬೈಂದೂರು, ಶಿರೂರು ಮುಟ್ಟಲಾ ತುಳುನಾಡ್ ವಿಸ್ತಾರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಂದಾಪುರ ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಭಾಗನೇ ಆದುಂಡು.
ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿ: ಕಾಸರಗೋಡುದ "ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ" (ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆ) ತುಳುನಾಡ್‍ದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್ ಪನ್ಪಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ವರದಿಡ್, ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆದ ಗಡಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬರೆತೆರ್. ಈ ಸುದೆತ ಉತ್ತರ ಭಾಗಡ್ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಡ್ ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಕಾಸರಗೋಡುದ ನೀಲೇಶ್ವರ ಮುಟ್ಟಲಾ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪ್ರಭಾವ ಇತ್ತ್ಂಡ್.
ಪೂರ್ವ ಗಡಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ (Western Ghats) ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಪರ್ವತಲು ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆದ ಲೆಕ್ಕ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿ: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ (Arabian Sea). ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ವ್ಯಾಪಾರಗ್, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

೨.೩ ಇತ್ತೆದ ತುಳುನಾಡ್

ಇತ್ತೆದ ರಾಜಕೀಯ ನಕ್ಷೆದ ಪ್ರಕಾರ, ತುಳುನಾಡ್ ಈ ತಿರ್ತದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‍ದ್ಂಡ್: ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ (ಮಂಗಳೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪುತ್ತೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಸುಳ್ಯ), ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಉಡುಪಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಕುಂದಾಪುರ, ಕಾಪು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ), ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ (ಉತ್ತರ ಭಾಗ).

ಗಡಿ	ವಿವರಣೆ	ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಉತ್ತರ	ಸುವರ್ಣ ಸುದೆ / ಸೀತಾ ಸುದೆ	ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂದಾಪುರದ ನಡುತ ಗಡಿ.
ದಕ್ಷಿಣ	ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ	ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಸಂಗಮ ಜಾಗೆ.
ಪೂರ್ವ	ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ	ಮಲೆನಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರಾವಳಿದ ಗಡಿ.
ಪಶ್ಚಿಮ	ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ	ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿದ ಕಥೆ ಈ ಕಡಲ್‍ಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ್‍ದ್ಂಡ್.

೩. ತುಳುವೆರೆನ ಮೂಲ ಬೊಕ್ಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಲು (Origins and Creation Myths)

೩.೧ ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ (Vedic/Puranic Origin)

ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ "ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ" ಅತ್ತಂಡ "ಪರಶುರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪುರಾಣದ ಕಥೆತ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಷ್ಣುನ ಅವತಾರ ಆಯಿನ ಪರಶುರಾಮೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯೆರೆನ್ ಸಂಹಾರ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ತಾನು ಗೆಂದಿನ ಭೂಮಿನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಗ್ ದಾನ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ತಂಕ್ ಧ್ಯಾನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗೆ ಬೋಡು ಪಂಡ್ದ್, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುದು ಕಡಲ್‍ದ ರಾಜನ್ (ವರುಣ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಡಲ್ ಪಿರ ಪೋವಂದಿನಪಗ, ಕೋಪಡ್ ತನ್ನ ಕೊಡಪಾನನ್ (Parashu) ಕಡಲ್‍ಗ್ ದಕ್ಕ್‍ನಗ, ಆ ಕೊಡಪಾನ ಬೂರ್ನ ಜಾಗೆ ಮುಟ್ಟ ಕಡಲ್ ಪಿರ ಪೋದು, ಹೊಸ ಭೂಮಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಂಡ್. ಈ ಭೂಮಿ ಸುರುಕು ಉಪ್ಪುದ ಮಣ್ಣ್ (Saline land) ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಪಗ ಪರಶುರಾಮೆ ನಾಗರಾಜ ವಾಸುಕಿನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ನಾಗರಾಜೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆ ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಾಗಾರಾಧನೆಗ್ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

೩.೨ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಸೃಷ್ಟಿ (Indigenous/Dravidian Origin)

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲೆನ (Dravidian/Indigenous people) ನಂಬಿಕೆದ ಪ್ರಕಾರ, ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನವು "ಬೆರ್ಮೆರ್" (Bermer). ಬೆರ್ಮೆರ್ ಪಂಡ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಅತ್ತ್, ಉಂದು ತುಳುವೆರೆನ ಆದಿ ದೈವ. ತುಳು ಪಾಡ್ದನಲೆಡ್ "ಮಿತ್ತ ಮೇಗಿ ಲೋಕೊಡು ಬೊಲ್ಪು ದೇವೆರ್ ಉಂಡಾನಗ, ತಿರ್ತ ಭೂಮಿ ಲೋಕೊ ಉಂಡಾಂಡ್... ಏಳ್ ಕಡಲ್ದ ನಡುಟು ಉಂಡಾಯಿನ ಬೆರ್ಮೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್" ಪನ್ಪಿನ ಸಾಲ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಆನಗ, ಏಳು ಕಡಲ್ದ ನಡುಟು ಬೆರ್ಮೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ದಿನ, ಕೈಟ್ ಕತ್ತಿ ಪತೊಂದಿನ ಒಂಜಿ ರಕ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗರಡಿಲೆಡ್, ನಾಗಬನಲೆಡ್ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. "ನಾಗ ಬೆರ್ಮೆರ್" ಪನ್ಪಿನ ಆರಾಧನೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮೂಲ ಆರಾಧನೆ.

೩.೩ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಲಸೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಲು (Migration Theories)

ಪಿರಕ್ (Pirak) ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕೆರ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ತುಳುವೆರ್ನ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆದ ಸಮಯಡ್ "ಪಿರಕ್" ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು. "ಪಿರಕ್" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ ತುಳುತ "ಪಿರಾಕ್" (Ancient) ಶಬ್ದದ ಒಟ್ಟುಗು ಹೋಲಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಕುಲು ಬರ್ಪುನಗ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಆರಾಧನೆನ್ ಕನತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾದ ಉಂಡು.

ನಾಗವಂಶಿಲು (Nagavanshis): ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಾಂಗಲಾಯಿನ ಬಂಟೆರ್, ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಮೊಗವೀರೆರ್ ಮಾತಾ ನಾಗವಂಶದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಕುಲು ನಾಗನ್ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ರಕ್ಷಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುವೆರ್.

೪. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜವಂಶಲು (Political History and Dynasties)

೪.೧ ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ (The Alupa Dynasty - C.E. 200 to 1444)

ಆಳುಪೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ ವರ್ಷಲೆಗಾತ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆದ ರಾಜವಂಶ. ಇಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸ್ವಂತ ಅರಸುಲು. "ಆಳುಪ" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ ತುಳುತ "ಆಳುಪು" (To rule / ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪುನು) ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಆಳ್ವಖೇಡ ೬೦೦೦: ಆಳುಪೆರ್ನ ರಾಜ್ಯನ್ ಶಾಸನಲೆಡ್ "ಆಳ್ವಖೇಡ ೬೦೦೦" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ರಾಜಧಾನಿಲು: ಮಂಗಳೂರು (ಮಂಗಲಪುರ), ಉದಯಾವರ (ಉಡುಪಿ), ಬಾರಕೂರು.
ಲಾಂಛನ: ಆಳುಪೆರ್ನ ಲಾಂಛನ "ರಡ್ಡ್ ಮೀನ್" (Double Fish / Matsya). ಉಂದು ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ಒಟ್ಟುಗು ಇತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

ಆಳುಪೆರ್ ಬಾದಾಮಿದ ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೊಯ್ಸಳೆರ್ನ ಕೈತಲ್ ಸಾಮಂತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯಡ್ ಇಕುಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

೪.೨ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲ (Vijayanagara Period)

೧೪ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ತುಳುನಾಡ್ ವಿಜಯನಗರದ ಅಧೀನಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸುಲು ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಲಾದ್ (Rajya) ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್: ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ಬೊಕ್ಕ ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯ (ಉತ್ತರ). ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆ (ತುಳುವ ವಂಶದಾರ್) ಈ ನಾಡ್‍ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ ಕಾಲಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಬಂದರುಲು (Ports) ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟುಗು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದ್‍ದಿತ್ತ್ಂಡ್.

೪.೩ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕೆರ್ (Keladi Nayakas)

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಇಕ್ಕೇರಿ ಅತ್ತಂಡ ಕೆಳದಿದ ನಾಯಕೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನ "ಶಿಸ್ತು" (Land Revenue System) ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕೃಷಿಕ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಕಾರ ಆಂಡ್. ಇಕುಲು ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ಕ್ ಮಸ್ತ್ ದಾನ ಕೊರ್ತೆರ್.

೪.೪ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್

೧೭೬೩ಡ್ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಕೆಳದಿ ರಾಜ್ಯನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಅಯಿ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್ ಮೈಸೂರು ಸುಲ್ತಾನರೆನ ಕೈ ಸೇರ್ಂಡ್. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲಡ್ ಮಂಗಳೂರು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೭೯೯ಡ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಡ್ ತೀರಿ ಬೊಕ್ಕ, ತುಳುನಾಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಗ್ ಒಳಪಟ್ಂಡ್. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗ್ ಸೇರಿಸಾಯೆರ್.

೫. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪಾಳೆಗಾರ ರಾಜವಂಶಲು (Feudatory Dynasties)

ಆಳುಪೆರ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಅಡಿಟ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲಡ್, ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜವಂಶಲು ಅಧಿಕಾರಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಕುಲೆನ್ "ಬಲ್ಲಾಳೆರ್" ಅತ್ತಂಡ "ಅರಸುಲು" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪೊಂದಿತ್ತೆರ್.

೫.೧ ಉಳ್ಳಾಲದ ಚೌಟೆರ್ (Chowtas of Ullal)

ಅಭಯ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ (ಕಲಾಕೃತಿ)

ಚೌಟೆರ್ ಜೈನ ಧರ್ಮನ್ ಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪ್ರಬಲ ಅರಸುಲು. ಇಕುಲು ಗುಜರಾತ್ ಮೂಲದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೂರ್ತಿ ತುಳುವೆರಾಯೆರ್. ರಾಜಧಾನಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ (ಪುತ್ತಿಗೆ). ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ: ತುಳುನಾಡ್‍ದ ವೀರ ವನಿತೆ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ರ್ ಮಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಉಳ್ಳಾಲನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬನ್ನಗ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಧೈರ್ಯಡ್ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕುಲೆನ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಆಲೆನ್ "ಅಭಯ ರಾಣಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಲ್ ಭಾರತದ ಸುರುತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ.

೫.೨ ಬಂಗಾಡಿ ಬಂಗೆರ್ (Bangas of Bangadi)

ಬಂಗೆರ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ನಂದಾವರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಡಿ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಕುಲುಲಾ ಜೈನ ಅರಸುಲು. ಬಂಗರಸ ಬಂಗಾಡಿಡ್ ನಾಲ್ ಅರಮನೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮದಿಮೆ ಬಂಗಾಡಿದ ಅರಸೆ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಬಂಗರಸನ ಒಟ್ಟುಗು ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.

೫.೩ ವೇಣೂರುದ ಅಜಿಲೆರ್ & ಕಾರ್ಕಳದ ಭೈರರಸೆರ್

ಅಜಿಲೆರ್ ವೇಣೂರು ಪ್ರದೇಶಡ್ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವರ್ಷ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ (೧೧೫೪-೧೭೮೬). ೧೬೦೪ಡ್ "ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಅಜಿಲೆ" ವೇಣೂರುಡ್ ೩೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಾಹುಬಲಿ (ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ) ವಿಗ್ರಹನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾರ್ಕಳದ ಭೈರರಸೆರ್ ಕಾರ್ಕಳ ಬೊಕ್ಕ ಕಳಸ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೪೩೨ಡ್ "ವೀರ ಪಾಂಡ್ಯ ಭೈರರಸೆ" ಕಾರ್ಕಳಡ್ ೪೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೬. ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಕಟ್ (Aliyasantana System)

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಜಗತ್ತ್‌ಗೇ ಮಾದರಿಯಾಯಿನ ಪದ್ಧತಿ ಪಂಡ "ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಕಟ್" (Matrilineal System). ಈ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ವಂಶ ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ತಿ ಅಪ್ಪೆನ ಮೂಲಕ ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು.

೬.೧ ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಪಂಡ ದಾದ?

"ಅಳಿಯ" ಪಂಡ ಮರ್ಮಯ (Nephew - ತಂಗಡಿನ ಮಗೆ). "ಸಂತಾನ" ಪಂಡ ವಂಶ. ಅಂಚಾದ್, ಅಮ್ಮೆರ್ಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಆಸ್ತಿ ಪೋಪುನ ಬದಲ್, ಸೋದರ ಮಾವಡ್ದ್ (ಅಪ್ಪೆನ ಅಣ್ಣ/ತಮ್ಮ) ಮರ್ಮಯಗ್ ಆಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರ ಪೋಪುಂಡು. ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ (ಅಪ್ಪೆಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್) ಸೇರ್ದುಪ್ಪುಂಡು. ವಂಶದ "ಬಳಿ" (Clan/Gotra) ಅಪ್ಪೆಡ್ದ್ ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು.

೬.೨ ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಐತಿಹ್ಯ (Legend of Bhutala Pandya)

ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಕಟ್ ಎಂಚ ಸುರು ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ "ದೇವ ಪಾಂಡ್ಯ" ಅರಸನ ಕಥೆ ಉಂಡು. "ಕುಂದೋದರ" ಪನ್ಪಿನ ರಕ್ಕಸೆ ನರಬಲಿ ಕೇನ್ವೆ. ಅರಸೆ ತನ್ನ ರಾಣಿಡ ಒರಿ ಮಗನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇನ್ವೆ. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಯಿಕ್ ಒಪ್ಪುಜಲ್. ಆಪಗ ಅರಸನ ತಂಗಡಿ "ಸತ್ಯವತಿ" ತನ್ನ ಮಗೆ "ಜಯ ಪಾಂಡ್ಯ"ನ್ ಬಲಿ ಕೊರಿಯೆರೆ ದುಂಬು ಬರ್ಪಲ್. ತಂಗಡಿನ ತ್ಯಾಗ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ಮಯನ ಧೈರ್ಯನ್ ತೂದು ಕುಂದೋದರ ರಕ್ಕಸೆ ಖುಷಿ ಆದ್, ಆ ಜೋಕುನ್ ಬಲಿ ತಗೊನಂದೆ ಬುಡುವೆ. ಅರಸೆ ದೇವ ಪಾಂಡ್ಯ ಕೋಪಡ್, "ಇನಿಡ್ದ್ ಎನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಎನ್ನ ಮಗಕ್ಕ್ ಅತ್ತ್, ಎನ್ನ ತಂಗಡಿನ ಮಗಕ್ಕ್ (ಮರ್ಮಯಗ್) ಪೋವೊಡು" ಪಂಡ್ದ್ ಶಾಸನ ಮಲ್ぺರ್. ಅಂಚಾದ್ ಜಯ ಪಾಂಡ್ಯೆ "ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍ಡ್ ಅಳಿಯಸಂತಾನ ಕಟ್ ಜಾರಿಗ್ ತರ್ಪೆ.

೬.೩ ಬಳಿ ಪದ್ಧತಿ (Bali Lineage)

ತುಳುವೆರೆಡ್ (ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬಂಟೆರ್, ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಮೊಗವೀರೆರ್) "ಬಳಿ" ಪದ್ಧತಿ ಮಸ್ತ್ ಮುಖ್ಯ. ಬಳಿ ಪಂಡ ಗೋತ್ರದ ಲೆಕ್ಕ. ಆಂಡ ಉಂದು ಅಪ್ಪೆಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂದೇ ಬಳಿದಕುಲು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಲ್ಯಾನ್-ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಬಂಗೇರ-ಬಂಗೇರ) ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ಆವಂದ್.

೭. ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆಲು (Culture, Worship and Rituals)

೭.೧ ದೈವಾರಾಧನೆ / ಭೂತಕೋಲ

ದೈವ ಕೋಲ / ನೇಮ (ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ)

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಆತ್ಮ ಪಂಡ ಅದು ದೈವಾರಾಧನೆ. "ಭೂತ" ಪಂಡ ಹಿರಿಯೆರೆನ ಶಕ್ತಿ (Ancestral Spirit). ದೈವಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸೇವೆನ್ "ಕೋಲ", "ನೇಮ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರಮುಖ ದೈವಲು: ಬೆರ್ಮೆರ್, ಪಂಜುರ್ಲಿ (ವರಾಹ ರೂಪ), ಜುಮಾದಿ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯ (ಕಡಲ್‍ದ ದೈವ), ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (ವೀರ ಪುರುಷೆರ್), ಕೊರಗಜ್ಜ (ಅತೀ ಕಾರಣಿಕದ ದೈವ).

೭.೨ ನಾಗಾರಾಧನೆ (Nagaradhane)

ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ "ನಾಗರಖಂಡ" ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರತೀ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸ್ವಂತ "ನಾಗಬನ" (Sacred Grove) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಾಗಬನಟ್ ಮರಕ್ಲೆನ್ ಕಡ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಉಂದು ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನಾಗಮಂಡಲ ಪಂಡ ನಾಗನ್ ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸಾಲೆಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಉತ್ಸವ. ಇಂದೆಟ್ "ಡಕ್ಕೆ" ಬೊಕ್ಕ ತಾಳದ ಸಬ್ದಗ್ ಪಾತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗಕನ್ನಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್.

೭.೩ ಕಂಬಳ (Kambala)

ಕೆಸರ್ ಕಂಡದ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆ: ಕಂಬಳ

ಕಂಬಳ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕೆಸರ್ ಕಂಡದ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆ. ಬೆನ್ನಿದ ಕಂಡಡ್ ಎರುಕ್ಲೆನ್ (Buffaloes) ಬಲಿಪಾವುನ ಪಂಥ. ವಿಭಾಗಲು: ನೇಗಿಲು, ಹಗ್ಗ, ಕಣೆ ಪಲಾಯಿ.

೭.೪ ಯಕ್ಷಗಾನ (Yakshagana)

ಯಕ್ಷಗಾನ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗಂಧರ್ವ ಕಲೆ. ಉಂದು ನಲಿಕೆ, ಹಾಡು, ಮಾತುಕತೆ, ಬೊಕ್ಕ ವೇಷಭೂಷಣದ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮ. ರಡ್ಡ್ ಶೈಲಿಲು: ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ) ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು (ಉಡುಪಿ).

೭.೫ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ಬಲು

ಬಿಸು (Bisu): ತುಳು ಹೊಸ ವರ್ಷ (ಏಪ್ರಿಲ್). ಕೆಡ್ಡಸ (Keddasa): ಭೂಮಿತಾಯಿ ಋತುಮತಿ ಆಪಿನ ಪರ್ಬ. ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ: ಆಟಿ ತಿಂಗಳುಡು ರೋಗ ರುಜಿನ ಬರಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಆಚರಣೆ.

೮. ತುಳು ಭಾಷೆ, ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ (Language, Script and Literature)

ತುಳು ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ೨೦೦೦ ವರ್ಷಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು.

೮.೧ ತುಳು ಲಿಪಿ (Tigalari Script)

ತುಳುಗ್ ಸ್ವಂತ ಲಿಪಿ ಉಂಡು, ಅಯಿನ್ "ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ" ಅತ್ತಂಡ "ತುಳು ಲಿಪಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೪ಡ್ ತುಳು-ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಗ್ "ಯುನಿಕೋಡ್" (Unicode) ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

೮.೨ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ (Oral Literature - Paddanas)

ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳ ಪಂಡ "ಪಾಡ್ದನಲು". ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನ (Epic of Siri): ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಅತೀ ಮಲ್ಲ ಪಾಡ್ದನ. ಸುಮಾರು ೧೫,೬೮೩ ಸಾಲುಲು ಇಪ್ಪುನ ಈ ಪಾಡ್ದನ, ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ "ಇಲಿಯಡ್" (Iliad) ಗ್ ಸಮಾನ ಆದುಂಡು. ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್‍ದ ಲೌರಿ ಹೊಂಕೊ ಇಂದೆನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಪಾಡ್ದನ ಕೇನೊಡು (Audio Sample)

೮.೩ ಶಿಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ (ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ). ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಲು: ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ, ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ.

ಮುಗಿತಲ (Conclusion)

ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ ಬರೀ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಅತ್ತ್, ಅವು ಒಂಜಿ ಅದ್ಭುತವಾಯಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತ್. ಆಳುಪೆರ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಾಕ್ರಮ, ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆನ ವೀರತನ, ದೈವಲೆನ ಕಾರಣಿಕ, ಅಳಿಯಸಂತಾನದ ನ್ಯಾಯ, ಕಂಬಳದ ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಆಟ - ಇಂಚ ಮಾತಾ ಸೇರ್ದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ "ಬೆರ್ಮೆರೆ ಸೃಷ್ಟಿ" ಅತ್ತಂಡ "ತುಳು ರಾಜ್ಯ" ಆತ್ಂಡ್.

                    "ತುಳುನಾಡ್ ಒಂಜಿ ಪೂದ ತೋಟ, ಮುಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮದಕುಲು ಒಂಜಾದ್ ಬದುಕುನಕುಲು. ದೈವ ದೇವೆರೆನ ಕೃಪೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಸದಾ ಉಪ್ಪುಡು."
                

ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ ಅಂಶಲು (Key Facts of Tulu Nadu)

ವಿಷಯ	ವಿವರ
ಬೇತೆ ಪುದರ್	ಆಳ್ವಖೇಡ, ಪರಶುರಾಮ ಸೃಷ್ಟಿ, ಒಲೋಖೋಯಿರಾ
ಜಿಲ್ಲೆಲು	ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಕಾಸರಗೋಡು (ಉತ್ತರ ಭಾಗ)
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ	ತುಳು (ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಂ)
ರಾಜವಂಶಲು	ಆಳುಪ, ಚೌಟ, ಬಂಗ, ಅಜಿಲ, ಸಾವಂತ
ವಿಶೇಷ ಕಲೆ	ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ, ಕೋಲ, ನಾಗಮಂಡಲ
ಆಹಾರ	ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಪತ್ರೊಡೆ, ಕಡ್ಲೆ ಬಜಿಲ್
ಲಿಪಿ	ತಿಗಳಾರಿ (ತುಳು ಲಿಪಿ), ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ
ಮಹಾಕಾವ್ಯ	ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನ, ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ

Source: Historical Research, Tulu Sahitya Academy Archives, & Local Folklore Studies.

Credits: Respected Owners. Images courtesy of respective photographers.